You are currently viewing 900 km kabli, napęd LNG i autonomiczne cumowanie. Co kryje prom Bursztyn Unity?
Źródło zdjęcia: Grzegorz Strzelecki/POLSCA

900 km kabli, napęd LNG i autonomiczne cumowanie. Co kryje prom Bursztyn Unity?

Prom Bursztyn Unity rozpoczął regularną służbę na linii Świnoujście–Ystad, wprowadzając na Bałtyk nową generację jednostek Ro-Pax. Za konstrukcją zbudowaną w Gdańskiej Stoczni „Remontowa” o masie ponad 16,6 tysiąca ton kryje się niemal 900 kilometrów kabli. Jednostka potrafi przez pół godziny płynąć wyłącznie na energii elektrycznej. Samodzielnie uczy się manewrów portowych i podwaja możliwości przewozowe w stosunku do starszych polskich promów.

Co kryje się pod pokładem? Skala projektu inżynieryjnego

Z perspektywy nabrzeża nowoczesny prom wygląda jak pływający magazyn połączony z hotelem. Dla inżyniera to jednak gęsta sieć połączonych ze sobą instalacji przemysłowych, które muszą pracować bezawaryjnie w środowisku morskim. Paweł Pluto-Prądzyński, prezes zarządu POLSCA Baltic Ferries mówi wprost:

To tysiące godzin projektowania, montażu, testowania i przygotowań, a także wiedza i doświadczenie specjalistów z różnych dziedzin. Bo Bursztyn Unity to nie tylko imponująca konstrukcja, ale przede wszystkim skomplikowany, precyzyjnie zaprojektowany organizm […]

Sam kadłub, silniki oraz wyposażenie stałe jednostki ważą dokładnie 16 690,71 tony. Aby scalić stalową konstrukcję w gdańskiej stoczni, spawacze wykonali aż 364 kilometry spoin na samym kadłubie, nie wliczając w to spawów na rurociągach, drzwiach, oknach czy fundamentach pod maszyny. Do zabezpieczenia antykorozyjnego i pomalowania całości zużyto około 190 tysięcy litrów farby.

Realizacja projektu pochłonęła ponad 3,5 miliona roboczogodzin i zaangażowała około 10 tysięcy pracowników stoczni oraz firm podwykonawczych. Efektem tej pracy jest instalacja obejmująca ponad 15 tysięcy urządzeń, połączonych siecią kabli o łącznej długości niemal 900 kilometrów. To dystans odpowiadający trasie drogowej ze Szczecina do Warszawy i z powrotem.

Mimo potężnej maszynowni oraz pędników o średnicy 2,85 metra, jednostka uzyskała klasę komfortu akustycznego COMF (V-2). Oznacza to, że poziom hałasu i drgań w strefach użytkowych mieści się w przedziale od 47 do 52 decybeli. Dla porównania, taki dźwięk przypomina szum pracującej domowej lodówki lub tło akustyczne w cichym biurze.

Czytaj też: Wielki powrót szczecińskiego przemysłu stoczniowego?

Napęd hybrydowy LNG i baterie: jak działa energetyka promu Bursztyn Unity

Kluczową zmianą w porównaniu do starszych jednostek kursujących po Bałtyku jest układ napędowy. Zamiast tradycyjnego ciężkiego oleju opałowego lub diesla morskiego, prom Bursztyn Unity wykorzystuje napęd hybrydowy. Jest on oparty na skroplonym gazie ziemnym (LNG) oraz dużym magazynie energii. Przy prędkości ekonomicznej jednostka zużywa około 17,5 tony LNG na dobę. Jej instalacja paliwowa jest przygotowana do zasilania ekologicznym paliwem bio-LNG.

Pół godziny bez emisji i gotowość na bio-LNG

Za przeniesienie mocy na wodę odpowiadają pędniki azymutalne połączone z silnikami elektrycznymi. Pędnik azymutalny to gondola ze śrubą napędową umieszczona pod kadłubem, która może obracać się o 360 stopni wokół własnej osi. Działa jednocześnie jak napęd i ster. To daje statkowi ogromną zwrotność bez konieczności używania klasycznego steru i sterów strumieniowych na rufie.

Wsparcie systemu przez bank baterii sprawia, że w zależności od zadanej prędkości prom może płynąć wyłącznie na energii elektrycznej od 15 do 30 minut. Takie rozwiązanie pozwala na całkowicie bezemisyjne i ciche wykonywanie manewrów wejścia oraz wyjścia z portu. A tam przecież ograniczenie spalin i hałasu ma największe znaczenie dla otoczenia.

Chłodzenie oparte na naturalnym CO₂ i odporność na bałtycki lód

Nowoczesne technologie w przemyśle morskim obejmują również układy pomocnicze, które na tradycyjnych statkach generują duży ślad środowiskowy. Zamiast powszechnie stosowanych freonów i ich pochodnych, system klimatyzacji na promie wykorzystuje jako czynnik chłodniczy naturalny dwutlenek węgla (CO₂). Rozwiązanie to wyprzedza obecne regulacje prawne dla armatorów i eliminuje ryzyko wycieku gazów cieplarnianych o wysokim potencjale niszczenia warstwy ozonowej.

Jednostka posiada również najwyższą fińską klasę lodową, co gwarantuje ciągłość dostaw podczas ostrych zim. W standardowych statkach pływających w krze lodowej często zatykają się tzw. kingstony, czyli skrzynie zaworowe w dnie kadłuba. Przez nie pobierana jest woda morska do chłodzenia silników. Na promie Bursztyn Unity zastosowano specjalne zbiorniki, w których woda zaburtowa jest wstępnie oddzielana od lodu i filtrowana, zanim trafi do układu chłodzenia maszynowni.

Czytaj też: “Dolina Offshore” na wyciągnięcie ręki?

Automatyzacja i systemy sterowania: prom, który sam uczy się parkować

Pracę załogi na mostku kapitańskim wspiera rozbudowana warstwa cyfrowa. Głównym centrum dowodzenia jest zintegrowany system nawigacji i sterowania NACOS. Zbiera on dane z radarów, czujników i echosond, prezentując oficerom jeden spójny obraz sytuacji wokół statku. Równolegle działa system OCTOPUS: oprogramowanie analityczne, które na bieżąco bada warunki pogodowe i przewiduje zachowanie kadłuba na fali. Na tej podstawie podpowiada optymalny kurs oraz prędkość, co ogranicza zużycie paliwa i chroni ładunek przed uszkodzeniem.

Za stabilność jednostki odpowiadają dwa kolejne układy:

  • Anti-Heeling: system przeciwprzechyłowy, który błyskawicznie przepompowuje wodę balastową między zbiornikami na burtach. Wyrównuje poziom statku podczas szybkiego wjazdu ciężkich zestawów na pokład.
  • Anti-Rolling: układ tłumiący kołysanie boczne na otwartym morzu podczas sztormowej pogody.

Najbardziej zaawansowaną funkcją jest jednak system automatycznego cumowania. Działa on na zasadzie podobnej do asystentów parkowania w nowoczesnych samochodach. Algorytmy sterujące uczą się zachowania statku przy konkretnym nabrzeżu. Docelowo mają w pełni autonomicznie wprowadzać dwustumetrową jednostkę do portu nawet przy silnym wietrze.

Nowa jakość w transporcie morskim Świnoujście–Ystad. Co zyskują zakłady produkcyjne i branża TSL?

Wejście tej jednostki na linię ze Świnoujścia do szwedzkiego Ystad oznacza skokowy wzrost dostępnej przestrzeni ładunkowej. Dotychczasowe polskie promy operujące na tej trasie, takie jak Polonia, Skania czy Copernicus, miały około 170 metrów długości. Oferowały od 1900 do 2200 metrów linii ładunkowej. Bursztyn Unity jest od nich dłuższy zaledwie o około 30 metrów (ma niecałe 200 metrów długości). Jednak dysponuje aż 4100 metrami linii ładunkowej.

Dwa razy większa linia ładunkowa i rozładunek w kilkanaście minut

Podwojenie przestrzeni pozwala zabrać w jednym rejsie około 210 zestawów ciężarowych (a w zależności od konfiguracji nawet do 250 pojazdów). Teoretycznie prom mógłby pomieścić nawet 320 samych naczep. Jednak w praktyce przy odpowiednim wyposażeniu jednostki ich liczba jest ograniczona do maksymalnie 50 (z możliwością jednoczesnego dobrania innego ładunku, np. samochodów osobowych czy zestawów ciężarowych). Ma to istotne znaczenie w szczytowych oknach transportowych. Zwłaszcza w niedzielne wieczory i poniedziałkowe poranki, gdy popyt na przeprawy do Skandynawii jest największy, a zakłady pracujące w systemie just-in-time wymagają punktualnych dostaw. Większa pojemność pojedynczego rejsu obniża również jednostkowy koszt frachtu.

Aby załadunek 200 ciężarówek nie paraliżował portu, prom zaprojektowano jako jednostkę przelotową. Pojazdy wjeżdżają rufą w Świnoujściu, a wyjeżdżają dziobem w Ystad. Kierowcy nie muszą wykonywać czasochłonnych manewrów zawracania na ciasnych pokładach. Dodatkowo w szwedzkim porcie rozładunek odbywa się jednocześnie dwiema rampami (górną i dolną). To skraca czas postoju przy nabrzeżu od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Nabrzeże w Świnoujściu ma zostać dostosowane do obsługi dwóch ramp w perspektywie najbliższego roku lub dwóch lat.

Strefy dla e-ciężarówek i zarządzanie pokładem

Rozmieszczenie pojazdów na pokładach jest ściśle podporządkowane wymogom bezpieczeństwa i charakterystyce napędu:

  • Elektryczne ciężarówki: mogą zajmować miejsca na pokładach 2, 3 oraz 4, gdzie zainstalowano dla nich dedykowane stacje ładowania.
  • Auta elektryczne i z instalacją LPG: mają wyznaczone wydzielone strefy na pokładzie 4.
  • Ładunki niebezpieczne (ADR): maksymalnie 9 zestawów ciężarowych może stanąć w specjalnej strefie na otwartej przestrzeni rufowej pokładu 4.
  • Ładunki ponadgabarytowe: trafiają na wzmocniony pokład 2.

Prom zabiera jednocześnie do 400 pasażerów (w 200 kabinach i strefach wypoczynkowych) oraz około 50 członków załogi. Zaplecze logistyczne jednostki obejmuje m.in. dwa zbiorniki na 200 m³ słodkiej wody oraz precyzyjny system zaopatrzenia żywnościowego. W nim dostawy realizowane dwa razy w tygodniu są ściśle skalowane pod listę pasażerów na konkretne rejsy.

Biało-czerwona bandera i realia biznesowe armatora

Po uroczystym chrzcie w Szczecinie, który odbył się 11 listopada, prom Bursztyn Unity wszedł do służby pod polską banderą. Wcześniejsze próby morskie odbywały się pod banderą cypryjską. Powrót pod biało-czerwoną flagę stał się ekonomicznie opłacalny po zmianach w przepisach. Należą do nich obniżenie opłaty rejestracyjnej w Izbie Morskiej z 0,5 procent wartości statku do poziomu konkurencyjnego z Maltą czy Cyprem oraz wprowadzenie podatku tonażowego w miejsce tradycyjnego podatku CIT dla operatora. W ślad za Bursztynem pod polską banderę ma trafić również bliźniaczy prom Jantar Unity.

Czytaj też: Gra o miliardy i local content. SLIPFORM odpowiada na kryteria ORLENU w debacie o betonowych fundamentach

Mimo sukcesu rejestracji, armatorzy wciąż wskazują na bariery wynikające ze zderzenia przepisów morskich z lądowym prawem pracy i BHP. Przykładem są choćby lądowe normy określające maksymalną odległość toalet od stanowiska pracy od 50 do 100 metrów. O ile na samym promie nie stanowi to problemu, o tyle na 200-metrowych statkach masowych, gdzie z dziobu do nadbudówki jest około 180 metrów, prowadzi to do absurdalnych kolizji przepisów. Jak podkreśla jednak kierownictwo spółki zarządzającej jednostką, najważniejszy jest efekt technologiczny i organizacyjny całego przedsięwzięcia.

Źródło: POLSCA S.A./ wywiad portalu Polski Przemysł

Autor: Tomasz Klek, redaktor portalu Dolina OZE – Linkedin